حسنعلى خان افشار

41

سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )

گرفتند ، اما گروهى كه اسماعيل خان فرزند حسينعلى خان رياست آنها را در دست داشت شورشى دولت شدند . اردشير ميرزا نيز به خاطر مشكلاتش با جهانگير خان فرزند سهام الدوله ، يكى از سران اردوى خرم‌آباد ، هرگز توان سركوبى اسماعيل خان را نداشت . با اين وجود در ادامهء همين گزارش ، هنگام ديدار چريكف و اسماعيل خان ، از يك‌سو به تنگ آمدن اسماعيل خان از وضع موجود و از سوى ديگر به تصميم‌هاى آينده او پى مىبريم كه تا اندازه‌اى دست ما را در تصور سرانجام كارش بازتر مىكند . چريكف چنين ادامه مىدهد : در بين صحبت از وضع ايران شكايت كرده مىگفت كه سليمان خان ظلم كرده است و يك صد هزار تومان از طايفه ما ماليات گرفته است . بعد از صحبت ، اسماعيل خان براى ما قراولى تعيين كرده به كوه مراجعت كرد زيرا كه از سوار ايرانى خيلى مىترسيد . مىگفتند كه اسماعيل خان آنچه اموال از عموى خود غارت كرده بود مىخواست بعينها پيشكش شاهزاده اردشير ميرزا نمايد كه مورد لطف شاهزاده معظم اليه واقع گردد . « 1 » با توجه به اين گزارش و نيز با در نظر گرفتن نقش بيرانوندها در سركوبى اتحاد سگوند و جودكى به دست خانلر ميرزا كه اين طايفه چون نيرويى كارآمد در ركاب خانلر ميرزا و برادرش ايلدرم ميرزا به سر مىبردند ، مىتوانيم به پايان يافتن دو دستگى طايفه بيرانوند و پيوستنشان به نيروهاى دولتى پى ببريم ، اگرچه از چگونگى روىدادن اين كارها يا زمان روىدادنشان تاكنون هيچ‌گونه گزارشى در دست نداريم . هنگام آمدن اردشير ميرزا سگوندها از توان بسيار بالايى برخوردار بودند . با اين وجود در گزارش‌هايى كه در دست داريم ، تنها به نام آنها و بودنشان در آشوب‌ها اشاره مىشود . حتى نام سران ايل ، كه به تهران فرستاده مىشوند ، نيامده است . با اين همه گزارش‌هاى پيش از روزگار شاه مرد و نيز همكارى آنها با جودكىها و درگيرىشان با خانلر ميرزا ، تا اندازه‌اى وضعيت آنان را در روزگار اردشير ميرزا روشن مىكند . لايارد پس از دستگيرى محمد تقى خان بختيارى راهى پشتكوه مىشود و در ديدارى كه با على خان فرزند حسن خان والى دارد ، سگوندها را ابواب جمعى على خان به شمار

--> ( 1 ) . همانجا ، ص 51 .